Сұрақ
Сахардың шығуында күмәнмен тамақтанған ораза ұстаушының үкімі қандай?
Жауап
Ораза ұстаушы таңның атуы туралы күмәнданса, тамақ жеуден тартыну керек; себебі таңның атқан болуы мүмкін, ал тамақ жеу оразаны бұзу болып табылады, сондықтан одан сақтану керек; Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты: "Халал анық, харам анық, ал екеуінің арасында күмәнді нәрселер бар, сондықтан сені күмәндандыратын нәрсені, күмәндандырмайтын нәрсеге қалдыр" (Сунан Нәсәи, 3: 468; Мүжтәба, 8: 230; Мұснаф Ибн Әбу Шайба, 4: 544; Сунан әл-Байһақи, 10: 115). Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты: "Әрбір патшаның өз шекарасы бар, ал Алланың шекарасы - Оның тыйым салынған нәрселері" (Сахих Бухари, 1: 28; Сахих Муслим, 3: 1219). Таңның атуы туралы күмәндана отырып тамақ жейтін адам, шекараның айналасында жүреді, сондықтан оған түсіп кету қаупі бар. Тамақ жеу арқылы оразасын бұзуға душар болады, сондықтан бұл оған жағымсыз. Егер ол күмәндана отырып тамақ жесе, тек күмәнданғаны үшін міндетті түрде оразасын қайта ұстауға үкім шығарылмайды; себебі оразаның бұзылуы күмәнді, таңның атуы туралы күмән болғандықтан, ал негізі - түннің жалғасуы. Күмәнмен күннің басталуы дәлелденбейді, тек таңның атуына сенімді болса, онда оразасын қайта ұстауы міндетті. Егер ол сәресі ішіп, таңның атуы туралы сенімді болса, онда оразасын қайта ұстауы міндетті емес; себебі ол түннің бар екеніне сенімді, сондықтан тек сол сияқты сенімділікпен ғана бұзылуы мүмкін. Көруге болады: Бадаи ас-Санаи, 2: 105.