Savol
Quyosh botishi haqida shubha bilan ovqatlangan ro'za tutuvchining hukmi nima?
Javob
U iftor qilmasligi kerak; chunki quyosh botmagan bo'lishi mumkin, shuning uchun iftor qilish ro'zani buzish hisoblanadi. Agar u quyosh botishi haqida shubha bilan iftor qilsa va keyinchalik quyosh botganmi yoki yo'qmi aniq bo'lmasa, u qazo qilishga majburdir. Boshqa tomondan, agar ro'za tutuvchi sahar paytida shubha bilan ovqatlansa, keyinchalik holat aniqlanmasa, u qazo qilishga majbur emas. Ularning farqi shundaki, uydagi tun asl hisoblanadi, shuning uchun shubha bilan kunni tasdiqlash mumkin emas, shubhali holat esa aniq holatni bekor qilmaydi. Bu yerda esa kun asl hisoblanadi, shuning uchun shubha bilan tunni tasdiqlash mumkin emas, shuning uchun iftor qilish kun hukmiga kirmoqda va qazo qilish majburiydir. Agar u quyosh botmaganiga ishonch hosil qilsa, qazo qilish majburiyligi haqida shubha yo'q; chunki ishonchli fikrga asl hukm qo'shiladi, ya'ni kun davom etmoqda, shuning uchun uning iftori kunda bo'lib, qazo qilishga majburdir. Va to'g'ri fikrga ko'ra, unga kafforat majbur emas; chunki botish ehtimoli mavjud, shuning uchun shubha mavjud. Bu shubha bilan kafforat majbur emas. Qarang: Bada'i as-sana'i 2: 105-106.